سلامت

راهکارهای تشخیص و درمان دیسک کمر

راهکارهای تشخیص و درمان دیسک کمر

به احتمال قریب به یقین یکی از علايم اولیه دیسک کمر این است که غالباً زمانهایی که می‌خواهید از جایتان بلند شوید به طور ناگهانی یک درد شدید غیرمنتظره و آزاردهنده در قسمت کمر منتشر می‌شود.

دیسک کمر از دو قسمت تشکیل شده است: بخش داخلی نرم و ژلاتینی و یک حلقه بیرونی سخت.
هرگونه تضعیف یا وارد شدن صدمه می‌تواند باعث بیرون زدگی قسمت داخلی دیسک از حلقه بیرونی شده و باعث بوجود آمدن درد و ناراحتی شدید و آزاردهنده در ناحیه آسیب‌دیده شود که به این وضعیت لغزش، فتق یا پرولاپس دیسک نیز اطلاق می‌شود.
دیسک کمر معمولاً در قسمت پایین کمر و افراد ۳۰ تا ۵۰ ساله روی می‌دهد ومردان دو برابر بیشتر از زنان درگیر این بیماری می‌شوند.

علایم دیسک کمر

هنگامی که قسمت داخلی دیسک کمر بنا عللی از جای اصلی خود خارج می‌شود، یک سری مواد شیمیایی آزاد می‌کند که عصب‌های اطراف دیسک را تحریک کرده و سبب بروز التهاب و درد می‌شود.

شایعترین علائم دیسک کمر عبارت‌اند از:

۱) درد در ناحیه کمر، باسن، ران، ساق و مچ

۲) بی‌حسی یا احساس سوزن‌سوزن شدن منتشر شونده در ناحیه عصب‌های آسیب‌دیده

۳) ضعیف شدن و عدم توانایی کافی عضلات کمر برای بلند کردن و نگهداشتن اجسام

علت‌های بروز دیسک کمر

۱) دیسک کمر معمولاً در پی فرسودگی، ساییدگی طبیعی ستون فقرات ناشی از افزایش سن(تحلیل رفتن یا دژنراسیون دیسک)،کاهش آب دیسک کمبود انعطاف‌پذیری اتفاق می‌افتد. در این شرایط دیسک کمر شروع به منقبض و جمع‌شدن می‌کنند و فضای بین مهره‌ها نیز باریک و کوچک‌تر می‌شود. این پروسه پیری طبیعی، باعث می‌شود که دیسک‌ها در معرض بیرون زدن قرار داشته باشند.

۲) زمین‌خوردن، تصادف و چرخیدن هنگام بلندکردن اجسام سنگین

درمان دیسک کمر

درمان دارویی

داروهایی که معمولاً برای درمان دیسک کمر استفاده می‌شوند، علائم را برای چند روز یا نهایتا چند هفته کاهش می‌دهند. رایج‌ترین این داروهای درمان دیسک کمرعبارتنداز:

۱) مسکن‌های بدون نسخه:
برای دردهای خفیف تا متوسط دیسک کمر ممکن است پزشک مصرف داروهای مسکن نظیر استامینوفن (تایلنول)، ایبوپروفن (ادویل، موترین) یا ناپروکسن سدیم (Aleve) را توصیه کند که بدون نسخه نیز در دسترس‌اند.

۲) داروهای درمان دردهای نوروپاتی:
این داروها معمولاً روی تکانه‌های عصبی تاثیر گذاشته و درد را کاهش می‌دهند. برخی از انواع این داروها شامل گاباپنتین (گرالیز، هوریزانت، نورونتین)، پره گابالین (لیریکا)، دولوکستین (سیمبالتا) یا ونلافاکسین هستند.

۳) شل‌کننده‌های عضلانی:
در مواقعی که از اسپاسم عضلانی رنج می‌برید، ممکن است پزشک شل‌کننده‌های عضلانی را برای شما تجویز کند. احساس خواب‌آلودگی، کسلی و سرگیجه از رایج‌ترین عوارض جانبی این داروها هستند.

۴) اپیوئیدها:
در مواقعی که سایر داروهای تجویز شده نتوانند درد را کاهش دهند، ممکن است پزشک استفاده کوتاه‌مدتو مقطعی از اپیوئیدهایی نظیر کدئین یا ترکیب اکسی‌کدون – استامینوفن را توصیه کند. عوارض جانبی این داروها شامل خواب‌آلودگی، کسلی، حالت تهوع، گیجی و یبوست است.

۵) استروئیدها: ممکن است پزشک برای کاهش ورم و التهاب عصب‌ها، استروئیدها را برای مدت حدود ۵ روز تجویز کن. یکی از مزیت‌های این داروها این است که در مدت ۲۴ ساعت، درد را فوری تسکین میدهند.

تزریق کورتیکواستروئید و یک عامل بی‌حس‌کننده به فضای اپیدورال ستون فقرات نیز همراه با فیزیوتراپی یا ورزش در منزل ممکن است پیشنهاد شود.

۶) فیزیوتراپی: هدف انجام فیزیوتراپی این است که به بیمار کمک کند تا هر چه زودتر بتواند کارهایی را که قبلا انجام می‌داد از سر بگیرد. ورزش و تمرینات تقویت اعضای بدن، راهکار اصلی درمان هستند و باید آنها را در برنامه زندگی به صورت مادام‌العمرتان بگنجانید.

۷) ماساژ کایروپراکتیک

اگر به دلیل برآمدگی دیسک کمر یا فتق دیسک کمر دچار درد شدیدی شده‌اید، انجام ماساژ کایروپراکتیک می‌تواند به شما کمک زیادی کند. متخصص کایروپراکتیک، به ماساژور می‌گوید که کدام نواحی دچار مشکل هستند و از ماساژ کدام قسمتها باید خودداری کند. همچنین می‌گوید که چه نوع ماساژی برای وضعیت بیمار بهتر است انجام داده شود. این روش درمانی یک راهکار ایمن و موثر شناخته شده که می‌تواند درد را به میزان قابل‌توجهی تسکین دهد.

۸) گرمادرمانی و سرمادرمانی

سرمادرمانی التهاب دیسک را کاهش داده و درد آن را تسکین می‌دهد. گرمادرمانی تقویت گردش خون می‌شود.

روش استفاده از این راهکار درمانی به این ترتیب است که، نخست باید با سرمادرمانی شروع کرده و درد دیسک کمر را کاهش دهید و بعد از آن از گرمادرمانی برای افزایش جریان خون استفاده کنید.

۹) طب سوزنی

اگرچه ممکن است ماحصل طب سوزنی چندان قابل‌توجه نباشد ولی می‌تواند کمردرد و سایر علائمی که با فتق دیسک کمر مرتبط هستند را کاهش دهد.

درمان‌های جراحی

در مواقعی که فرد با علائم آسیب عصبی مثل ضعف یا بی حسی در پاها) مواجه باشد و دارو درمانی نتیجه‌ نداشته باشد، ممکن است جراحی توصیه شود.

برخی از روش‌های جراحی دیسک کمر عبارت‌اند از:

۱) میکروسرجری دیسککتومی:
پزشک جراح یک برش ۱ تا ۲ اینچی را در قسمت میانی کمر برای رسیدن به دیسک آسیب‌دیده ایجاد کرده و ماهیچه‌های ستون فقرات را برش می‌زند تا مهره نمایان شود. سپس پزشک قسمتی از استخوان را برمی‌دارد تا ریشه عصب و دیسک نمایان شود بتواند با استفاده از ابزار مخصوص این کار، قسمتی از دیسک پاره شده که به عصب نخاعی برخورد می‌کند را بردارد. با ید توجه داشت که جراحی میکرو دیسککتومی در مورد ۸۰ تا ۸۵ درصد از بیماران موفقیت‌آمیز بوده و باعث بهبود علائم می‌شود می‌توانند بعد از ۶ هفته، فعالیت‌های عادی‌ خود را از سر گیرند.

۲) دیسککتومی میکرو آندوسکوپی با کمترین تهاجم:
جراح یک برش کوچک را در ناحیه کمر ایجاد کرده و از لوله‌های کوچکی به نام دیلاتور

با قطرهای افزایش‌یافته برای بزرگ کردن برش و ایجاد یک تونل به مهره استفاده می‌کند تا بتواند بخشی از استخوان را بردارد تا انتهای عصب و دیسک نمایان شود. سپس با آندوسکوپ یا میکروسکوپ دیسک پاره شده را برمی‌دارد.

روش‌های تشخیص

در بیشتر موارد، معاینه فیزیکی و شرح‌حال پزشکی همه آن چیزی است که پزشک برای تشخیص به آن نیاز دارد. اگر پزشک بررسی‌های بیشتری را لازم بداند ممکن است یک یا چندین مورد از آزمایش‌های زیر را پیشنهاد کند.

تست‌های تصویربرداری دیسک کمر

تست‌های تصویربرداری دیسک کمر عبارت‌اند از:

۱) اشعه ایکس:
با انجام این آزمایش می‌توان مهره‌های ستون فقرات را مشاهده کرد که آیا مهره‌ها بیش از حد به هم نزدیک‌اند یا خیر؟ همچنین می‌توان آرتروز، خارهای استخوانی یا شکستگی را نیز تشخیص داد.

۲) ام آر آی(MRI):
از این تست تشخیصی تصویربرداری می‌توان برای تشخیص و تایید محل فتق دیسک و بررسی این که کدام عصب‌ها تحت تاثیر قرار گرفته‌اند استفاده کرد.

۳) میلوگرام:
میلوگرام یک آزمایش تخصصی مبتنی بر اشعه ایکس است که به کانال نخاعی رنگ تزریق می‌شود و یک فلوئوروسکوپ اشعه ایکس، تصاویری را که توسط رنگ تشکیل شده‌اند را ثبت می‌کند و به پزشک این توانایی را می‌دهد تا طناب نخاعی و کانال نخاعی را با طور جزئی و دقیق مشاهده کند. آزمایش میلوگرام قادر است عصبی که در اثر دیسک کمر تحت‌فشار قرار دارد، تومورهای نخاعی و آبسه را نشان دهد. البته بیشتر مواقع تست سی‌تی‌اسکن پس از انجام این آزمایش تشخیصی انجام می‌شود.

۴) سی‌تی‌اسکن:
سی‌تی‌اسکن یک تست تشخیصی غیرتهاجمی است که در آن از اشعه ایکس و یک کامپیوتر برای ایجاد تصاویر دوبعدی از ستون فقرات استفاده می‌شود. در این آزمایش، بسته به تشخیص پزشک ممکن است رنگ (ماده کنتراست) به جریان خون تزریق شود (گاهی نیز رنگ تزریق نمی‌شود). این تست خصوصا برای تشخیص و تایید این که کدام دیسک آسیب‌دیده مفید است.

آزمایش‌های عصبی

۱) الکترومیوگرافی (EMG) و مطالعه هدایت عصبی (NCS):
در این روش کم و کیف حرکت تکانه‌های الکتریکی در امتداد بافت عصبی اندازه‌گیری می‌شود که می‌تواند به تعیین محل دقیق آسیب عصبی ناشی از دیسک کمر کمک کند.

۲) الکترومیوگرافی:
تست الکترومیوگرافی، فعالیت الکتریکی عضلات را در هنگام انقباض و در زمان استراحت اندازه‌گیری می‌کند.

۳) مطالعه هدایت عصبی:
این تست تشخیصی نیز تا حدودی مشابه الکترومیوگرافی است، با این تفاوت که اما این آزمایش قدرت عصب‌ها در انتقال سیگنال الکتریکی از یک انتهای عصب به انتهای دیگر عصب را اندازه‌گیری می‌کند. البته هر دوی این تست‌های تشخیصی می‌توانند آسیب عصبی و ضعف عضلانی را تشخیص دهند.

 

ورزش‌های موثر برای دیسک کمر

با انجام تمرینات زیر می‌توانید گام بزرگی در راستای بهبودی دیسک کمر برداشته و علائمتان را به طرز قابل توجهی کاهش دهید:

۱) آویزان شدن:
با هر دو دست میله بارفیکس را گرفته و ۳۰ ثانیه در حالت آویزان بمانید(این حرکت ورزشی را ۳ بار تکرار کنید.)
این تمرین ورزشی، بین مهره‌ها فاصله ایجاد کرده و فشار را از روی دیسک‌ها برمی‌دارد.  موقع انجام این حرکت ورزشی متوجه درد شدید، دست نگه دارید و حرکت ورزشی دیگری را انجام دهید.

۲-) حرکت گربه گاو

در حالت چهار دست‌وپا قرار گرفته و در هنگام دم، شکمتان را به سمت زمین متمایل کنید و در همین حال به سمت سقف نگاه کنید. سپس به‌آرامی نفستان را بیرون داده و در حالی که با دست‌های خود به زمین فشار وارد می‌آوید و گردنتان را کمی خم می‌کنید تا به پاهایتان نگاه کنید، ستون فقراتتان را به حالت گرد در بیاورید (به‌نحوی‌که به سمت بالا یا سقف متمایل باشد).
توجه داشته باشید که ۲ تا ۳ بار ۱۰تایی از این تمرین را انجام دهید. این تمرین ورزشی کششی، فضای دیسک کمر بین مهره‌ای را بیشتر کرده و به کاهش فشار روی دیسک کمر بیرون‌زده کمک کرده و تحرک ستون فقرات را نیز بهتر می‌کند.

۳) حرکت سگ پرنده

در حالت چهار دست و پا قرار بگیرید به‌نحوی‌که دست‌ها زیر شانه‌ها و زانوها زیر لگن قرار داشته باشند قرار گرفته و دست چپتان را بالا بیاورید و آن را به سمت جلو بگیرید تا با بالاتنه‌تان هم جهت شود.
هم‌زمان، پای راستتان را نیز به سمت عقب ببرید تا با بالاتنه هم جهت شود. قبل از این که به‌آرامی به موقعیت آغاز بازگردید، این وضعیت را برای ۲ تا ۳ ثانیه حفظ کنید. این حرکت را با دست راست و پای چپ نیز تکرار کنید. ۲ تا ۳ بار ۱۰تایی از این تمرین را انجام دهید. این تمرین به تقویت و تثبیت عضلات کمر و عضلات عمقی ستون فقرات کمک می‌کند. به‌علاوه به شما کمک می‌کند تا وضعیت قرارگیری درست بدن را حفظ کنید و از بروز فتق دیسک کمر در آینده جلوگیری کنید.

۴) تمرین پلانک

روی شکم دراز بکشید، در حالی ساعدهایتان را روی تشک قرار داده‌اید. آرنج‌هایتان باید در موازات شانه‌ها قرار داشته باشند به‌نحوی‌که دستانتان یک زاویه ۹۰ درجه را تشکیل دهند. پاهایتان را از قسمت پنجه روی زمین قرار دهید. قسمت مرکزی بدنتان را درگیر کنید و بدنتان را کمی به سمت بالا بکشید. ابتدا برای ۱۰ ثانیه این وضعیت را حفظ کنید و هر چه جلوتر می‌روید سعی کنید این زمان را به ۳۰ ثانیه افزایش دهید.  ۲ تا ۳ ست از این تمرین را انجام دهید. درست همچون حرکت سگ پرنده، این تمرین به شما کمک می‌کند که با تقویت عضلات عمقی ستون فقرات و گلوتئال (عضلات باسن)، لگن را در وضعیت مناسبی قرار دهید.  اطمینان حاصل کنید که کمرتان در تمام طول تمرین صاف باشد (ستون فقرات باید در حالت خنثی قرار داشته باشد و کمر و باسن باید در یک راستا باشند).

۵) حرکت اکستانسیون در حالت ایستاده (Standing Extension):

بایستید و دستهای خود را در دو طرف کمرتان قرار داده و با کمک دست‌ها لگن خود را به سمت جلو فشار دهید و ستون فقراتتان را به سمت عقب بکشید. در این تمرین ورزشی باید گردن خود را نیز درگیر کنید و تا جایی ستون فقرات را به سمت عقب ببرید که در نهایت صورتتان به سمت سقف باشد. ۱۰ بار و برای ۲ تا ۳ بار این تمرین را تکرار کنید. این تمرین خصوصا برای زمانی مناسب است که پس از مدت طولانی پشت میز نشستن به یک استراحت کوتاه نیاز دارید. این تمرین به اصلاح وضعیت قرارگیری نادرست بدن مثل قوز کردن کمک می‌کند. ازآنجایی‌که اکثر بیرون‌زدگی‌های دیسک ناشی از وضعیت نامناسب و خم شدن مکرر ستون فقرات (خصوصا خم شدن بدن در وضعیت بد) هستند، این تمرین کششی به شما کمک می‌کند تا دیسک کمر را به حالت خنثی برگردانید.

۶) تمرینات هوازی:

تمرینات هوازی جریان خون در ستون فقرات را افزایش داده و باعث بهبود انعطاف‌پذیری و درمان فتق دیسک کمر می‌شود. برای درمان دیسک کمر، انجام تمرینات هوازی با شدت پایین بهترین کار ممکن است. برخی از این تمرینات عبارتند از: شنا، دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی سریع.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا